Hipoteza Riemanna z dowodem od Claude’a? Matematycy sprawdzają
Matematyk z firmy Anthropic, Levent Alpoge, twierdzi, że z pomocą modelu Claude znalazł dowód hipotezy Riemanna, jednego z najsłynniejszych nierozwiązanych problemów matematyki. Na razie to tylko deklaracja. Niezależni eksperci dopiero sprawdzają argumentację, a nikt nie przeczytał jej jeszcze w całości.
Na czym polega hipoteza Riemanna
Sformułował ją w 1859 roku niemiecki matematyk Bernhard Riemann. Dotyczy rozmieszczenia liczb pierwszych, czyli takich, które dzielą się tylko przez jeden i przez siebie samych, jak 2, 3, 5 czy 7. Na osi liczbowej wyglądają na rozrzucone bez ładu. Hipoteza zakłada jednak, że ich rozkład podlega głębokiej, wciąż nieodkrytej regule, zapisanej w obiekcie zwanym funkcją zeta Riemanna.
To jeden z siedmiu problemów milenijnych Instytutu Matematycznego Claya, za każdy z nich przewidziano nagrodę miliona dolarów. Według Abhisheka Sahy z Queen Mary University of London setki twierdzeń udowodniono dotąd wyłącznie przy założeniu, że hipoteza jest prawdziwa.
Co dokładnie ogłoszono
Alpoge opisał swoje rozwiązanie na własnej stronie w czterostronicowym tekście. Według tego opisu dowód obejmuje uogólnioną hipotezę Riemanna, która rozszerza pierwotną na szerszą rodzinę funkcji. Nie powstał klasyczny artykuł naukowy. Argument zapisano w języku Lean, w którym program krok po kroku sprawdza poprawność rozumowania. Alpoge nie ukrywa, jak duży był wkład Claude’a, i przyznaje, że pod koniec pracy model wyraźnie go wyprzedzał.
Kevin Buzzard z Imperial College London zwraca uwagę na skalę. Kod liczy 17 milionów linii, co może odpowiadać dziesiątkom tysięcy stron matematyki. Na razie nie wiadomo, ile w nim naprawdę nowych idei, a ile standardowych narzędzi, które maszyna musiała sama zbudować. Badacze na świecie tłumaczą fragmenty kodu z powrotem na zwykły język matematyki. Buzzard spodziewa się, że lepsze zrozumienie przyjdzie w ciągu tygodnia lub dwóch.
Dlaczego to takie ważne i takie zaskakujące
Przez 167 lat żadna z opracowanych metod nie wystarczyła do rozwiązania problemu. Saha przyznaje, że sam spodziewał się dowodu najwcześniej za kilka lat, i to opartego na nowych teoriach. Ocenia, że jeśli rozumowanie jest poprawne, to według jego słów:
- „Ten domniemany dowód, jeśli jest poprawny, rozbija mój model rzeczywistości” – Abhishek Saha.
Znaczenie wykracza poza matematykę czystą. Buzzard wskazuje, że niektóre algorytmy działają szybko i w praktyce skutecznie, ale ich poprawność udowodniono tylko przy założeniu uogólnionej hipotezy Riemanna. Kryptografowie od dawna przyjmowali, że jest prawdziwa, bo przemawia za tym mnóstwo dowodów. Potwierdzenie dałoby więc raczej większą pewność niż rewolucję.
Buzzard porównuje to z rozwiązaniem problemu Naviera-Stokesa, które w e wrześniu miał według OpenAI uzyskać niewydany model tej firmy. Ten problem ma jego zdaniem znaczenie wyłącznie teoretyczne, a hipoteza Riemanna ma zastosowania w pokrewnych dziedzinach. Zastrzega też, że nawet jeśli dowód się obroni, to dopiero początek wspinaczki na górę.
Co to oznacza dla czytelnika w Polsce
W codziennym życiu nic się z dnia na dzień nie zmieni. Nie ma powodu do obaw o bezpieczeństwo szyfrowania, bo specjaliści i tak zakładali prawdziwość hipotezy. Odkrycie, jeśli się potwierdzi, ma charakter globalny i dotyczy matematyków oraz kryptografów także w Polsce i w całej Unii Europejskiej. Nie ma na razie informacji o żadnych konkretnych skutkach regulacyjnych czy praktycznych dla naszego kraju.
Warto poczekać na weryfikację. Zapis w Lean oznacza, że komputer może sprawdzić poprawność kolejnych kroków, ale ludzie nadal muszą zrozumieć, co ten dowód właściwie mówi. Saha podkreśla też, że zasługi należy przypisać przede wszystkim Alpoge’owi, a nie samemu modelowi, bo inni z podobnym dostępem do zaawansowanej AI takiego dowodu nie znaleźli.
Buzzard uspokaja obawy, że matematycy staną się zbędni. Porównuje sztuczną inteligencję do teleskopu, nowego narzędzia, które pozwala widzieć więcej. Jego zdaniem AI nie ma jeszcze „smaku”, więc to człowiek wskazuje kierunek badań.
Źródło: Al Jazeera – „Riemann hypothesis: Has the world’s most famous maths problem been cracked?”



